Elon Musk

Jeugd in Zuid-Afrika (1971-1989)

Elon Reeve Musk wordt op 28 juni 1971 geboren in Pretoria, als oudste kind van Errol Musk, een Zuid-Afrikaanse ingenieur, en Maye Musk, een Canadees-Zuid-Afrikaans model en diëtiste. Hij heeft een jongere broer, Kimbal, en een jongere zus, Tosca. Zijn ouders scheiden in 1980; Elon woont daarna grotendeels bij zijn vader, een keuze waar hij later met veel spijt op terugkijkt.

Als kind is hij een fanatieke lezer die hele encyclopedieën doorwerkt en zich kan afsluiten van de buitenwereld. Op school wordt hij zwaar gepest; bij één incident wordt hij van een trap geduwd en zo hard geslagen dat hij in het ziekenhuis belandt. Hij doorloopt onder meer Pretoria Boys High School.

Programmeren leert hij zichzelf op een Commodore VIC-20. Op zijn twaalfde verkoopt hij de broncode van zijn zelfgemaakte spaceshooter Blastar aan het tijdschrift PC and Office Technology voor ongeveer 500 dollar: zijn eerste techdeal.

Emigratie en studie (1989-1995)

In 1989, kort voor zijn achttiende, vertrekt hij naar Canada (zijn moeder is Canadees, wat een paspoort mogelijk maakt), mede om de Zuid-Afrikaanse dienstplicht onder het apartheidsregime te ontlopen. Hij doet er losse baantjes, waaronder het schoonmaken van ketelruimtes in een houtverwerkingsfabriek, en begint in 1990 aan Queen's University in Kingston, Ontario.

Na twee jaar stapt hij over naar de University of Pennsylvania in de Verenigde Staten, waar hij bachelorgraden behaalt in natuurkunde en in economie (aan de Wharton School). In 1995 wordt hij toegelaten tot een promotietraject materiaalkunde/toegepaste natuurkunde aan Stanford, maar hij stopt er na twee dagen mee om in de internetgolf te springen. In 2002 wordt hij Amerikaans staatsburger.

Zip2: de eerste miljoenen (1995-1999)

Samen met zijn broer Kimbal (en met startkapitaal van onder anderen hun vader en investeerder Greg Kouri) richt hij in 1995 Zip2 op, een bedrijf dat kranten online stadsgidsen en plattegronden levert. De broers zijn zo blut dat ze in het begin in het kantoor slapen en douchen bij de plaatselijke YMCA. In februari 1999 koopt Compaq Zip2 voor circa 307 miljoen dollar in contanten. Elon, dan 27, houdt er ongeveer 22 miljoen dollar aan over.

X.com en PayPal (1999-2002)

Het grootste deel van die opbrengst steekt hij meteen in zijn volgende bedrijf: X.com, een online bank. In 2000 fuseert X.com met concurrent Confinity van Max Levchin en Peter Thiel, het bedrijf achter betaaldienst PayPal. Musk wordt CEO van de combinatie, maar wordt nog datzelfde jaar tijdens een vakantie door het bestuur vervangen door Thiel, onder meer na onenigheid over technologiekeuzes. Hij blijft wel grootaandeelhouder.

In oktober 2002 koopt eBay PayPal voor 1,5 miljard dollar in aandelen. Musk, met een belang van ruim elf procent de grootste aandeelhouder, ontvangt zo'n 175 miljoen dollar. Veel oud-PayPal'ers (de "PayPal-maffia", met onder anderen Thiel, Reid Hoffman en de latere YouTube-oprichters) stichten daarna hun eigen techbedrijven. Musk doet dat het meest letterlijk van allemaal.

SpaceX: alles op rood (2002-heden)

In 2002 richt hij Space Exploration Technologies op, kortweg SpaceX, met als uitgesproken doel de mensheid multiplanetair te maken. Hij steekt er circa 100 miljoen dollar van zijn eigen geld in. De eerste drie lanceringen van de Falcon 1-raket mislukken (2006, 2007 en augustus 2008); het bedrijf staat aan de rand van de afgrond als op 28 september 2008 de vierde vlucht slaagt en Falcon 1 de eerste privaat ontwikkelde vloeibarebrandstofraket in een baan om de aarde wordt. Drie maanden later redt een NASA-contract van 1,6 miljard dollar voor vrachtvluchten naar het ISS het bedrijf definitief.

Daarna stapelen de primeurs zich op: in december 2010 is Dragon de eerste commerciële ruimtecapsule die veilig terugkeert uit een baan om de aarde, in mei 2012 het eerste commerciële vaartuig dat aanmeert bij het ISS. Op 21 december 2015 landt voor het eerst de eerste trap van een Falcon 9 rechtop terug op aarde, het begin van herbruikbare rakettrappen als industriestandaard. In februari 2018 vliegt de Falcon Heavy met als testlading Musks eigen kersenrode Tesla Roadster, met pop "Starman" achter het stuur. Op 30 mei 2020 brengt SpaceX als eerste privaat bedrijf astronauten naar het ISS (Crew Dragon Demo-2). Met Starlink bouwt het bedrijf bovendien een satellietinternetdienst met miljoenen abonnees, en met het gigantische Starship werkt het aan de raket die ooit naar Mars moet; in oktober 2024 lukt het voor het eerst om de Super Heavy-booster bij terugkeer op te vangen met de armen van de lanceertoren.

Tesla: van bijna failliet naar biljoenenbedrijf (2004-heden)

Tesla wordt in 2003 opgericht door Martin Eberhard en Marc Tarpenning. Musk stapt begin 2004 in als leider van de eerste grote investeringsronde (6,5 miljoen dollar) en wordt voorzitter van het bestuur. Na conflicten vertrekt oprichter Eberhard, en in oktober 2008, midden in de kredietcrisis, wordt Musk zelf CEO. Eind 2008 staan Tesla én SpaceX tegelijk op omvallen; Musk steekt zijn laatste privégeld erin en haalt op de valreep financiering binnen. Naar eigen zeggen moest hij geld lenen voor de huur.

In juni 2010 gaat Tesla naar de beurs, als eerste Amerikaanse autofabrikant sinds Ford in 1956. De Model S (2012) bewijst dat een elektrische auto begeerlijk kan zijn, de Model 3 (2017) moet hem betaalbaar maken. Die opschaling wordt door Musk zelf "production hell" genoemd; hij slaapt in die periode geregeld op de fabrieksvloer. Het lukt: de Model Y wordt begin jaren twintig een van de bestverkochte auto's ter wereld, en in oktober 2021 passeert Tesla als eerste autofabrikant ooit een beurswaarde van 1 biljoen dollar. Daarnaast bouwt Tesla energieopslag (Powerwall en Megapack), de hoekige Cybertruck (geleverd vanaf eind 2023), de humanoïde robot Optimus en sinds juni 2025 een robotaxidienst, begonnen in Austin, Texas.

Cruciaal voor dit register: Musks beloning bij Tesla bestaat niet uit salaris maar uit optiepakketten gekoppeld aan extreme doelen. Het pakket uit 2018 (op de piek zo'n 56 miljard dollar waard) werd in januari 2024 door een rechter in Delaware vernietigd en in juni 2024 opnieuw door aandeelhouders goedgekeurd. Op 6 november 2025 keurden Tesla-aandeelhouders vervolgens een nieuw pakket goed dat bij het halen van alle mijlpalen kan oplopen tot rond de 1 biljoen dollar aan aandelen. Het is dat pakket, samen met de waardestijging van zijn belangen in Tesla, SpaceX en xAI, dat de route naar 12 juni 2026 plaveide.

Twitter wordt X (2022-heden)

Begin april 2022 blijkt Musk ruim negen procent van Twitter te hebben gekocht; op 14 april doet hij een bod van 54,20 dollar per aandeel, zo'n 44 miljard dollar in totaal. In de zomer probeert hij onder de deal uit te komen vanwege (volgens hem) onbetrouwbare cijfers over nepaccounts, Twitter stapt naar de rechter, en vlak voor het proces gaat de koop alsnog door. Op 27 oktober 2022 loopt hij het hoofdkantoor binnen met een wasbak ("let that sink in") en is de overname rond.

Wat volgt is rigoureus: rond de tachtig procent van het personeel vertrekt of wordt ontslagen, verificatievinkjes worden een abonnement, en in juli 2023 verdwijnt de naam Twitter ten gunste van X. In maart 2025 neemt zijn AI-bedrijf xAI het platform over in een aandelendeal, waarmee social media en AI onder één dak komen.

xAI, OpenAI en de AI-race

Musk waarschuwt al sinds de jaren tien publiekelijk voor de risico's van kunstmatige intelligentie. In december 2015 is hij medeoprichter en medefinancier van OpenAI, dan nog een non-profit onderzoekslab. In 2018 verlaat hij het bestuur; later groeit dat uit tot een openlijke vete met rechtszaken over de koers van het bedrijf achter ChatGPT. In maart 2023 richt hij zijn eigen AI-bedrijf xAI op, dat in november 2023 chatbot Grok lanceert en in Memphis in recordtempo het enorme Colossus-datacenter bouwt. In de AI-hausse van de jaren twintig wordt xAI een van de waardevolste private techbedrijven ter wereld, en daarmee een serieuze pijler onder het biljoen.

Neuralink en The Boring Company

In 2016 richt Musk Neuralink op, dat hersenimplantaten ontwikkelt waarmee mensen met verlammingen computers kunnen besturen met hun gedachten. In januari 2024 krijgt de eerste menselijke patiënt, Noland Arbaugh, een implantaat; hij bestuurt er onder meer een cursor en schaakprogramma's mee. Eveneens eind 2016 ontstaat The Boring Company, begonnen met een verzuchting op Twitter over files in Los Angeles. Het bedrijf graaft tunnels (operationeel onder het congrescentrum van Las Vegas) en verkocht in 2018 als marketingstunt 20.000 "Not-a-Flamethrower"-vlammenwerpers van 500 dollar per stuk. Uitverkocht in dagen.

Politiek en controverse

Een dossier over Musk is niet compleet zonder de rafelranden, en die zijn er. In augustus 2018 tweet hij dat hij Tesla van de beurs wil halen met "funding secured"; de Amerikaanse beurswaakhond SEC ziet dat anders, en de schikking kost hem en Tesla elk 20 miljoen dollar plus zijn voorzitterschap van het Tesla-bestuur. Datzelfde jaar rookt hij wiet in de podcast van Joe Rogan en wint hij later (in 2019) een smaadzaak die volgde op een beledigende tweet aan een Britse duiker na de grotredding in Thailand.

In 2024 stort hij zich vol op de Amerikaanse politiek: hij steunt de campagne van Donald Trump met meer dan 250 miljoen dollar en leidt vanaf januari 2025 het nieuwe Department of Government Efficiency (DOGE), dat hard snijdt in de federale overheid. Eind mei 2025 vertrekt hij daar weer, waarna de verstandhouding met Trump in juni 2025 publiekelijk en met veel online vuurwerk ontploft. In juli 2025 kondigt hij zelfs een eigen politieke beweging aan, de "America Party". Over vrijwel elk standpunt dat hij op X deelt is wel ergens een storm ontstaan; zijn bedrijven varen er soms wel en soms duidelijk niet wel bij.

Persoonlijk leven

Musk trouwde in 2000 met de Canadese schrijfster Justine Wilson. Hun eerste zoon Nevada overleed op tien weken aan wiegendood; daarna kregen ze via ivf een tweeling (2004) en een drieling (2006). Na hun scheiding in 2008 trouwde hij twee keer met de Britse actrice Talulah Riley (2010-2012 en 2013-2016). Met zangeres Grimes kreeg hij drie kinderen, onder wie zoon X Æ A-12 (roepnaam "X"), en met Neuralink-directeur Shivon Zilis meerdere kinderen. In totaal heeft hij ruim een dozijn kinderen; de exacte telling verschilt per bron en per nieuwsweek.

Tijdens zijn optreden als presentator van Saturday Night Live in mei 2021 vertelde hij het syndroom van Asperger te hebben. Hij staat bekend om werkweken van 80 tot 100 uur, een diepe afkeer van vergaderingen die te lang duren en een online aanwezigheid die het best te omschrijven is als onvermoeibaar.

Het vermogen: hoe tel je naar twaalf nullen?

Niet door te sparen. Het vermogen bestaat vrijwel volledig uit aandelenbelangen: een groot belang in Tesla (vergroot door de beloningspakketten), plus omvangrijke private belangen in SpaceX en xAI. In september 2021 werd hij volgens de bekende vermogenstrackers de rijkste mens ter wereld; in november 2021 piekte zijn vermogen al boven de 300 miljard dollar. Toen de waarderingen van Tesla, SpaceX en xAI in 2025 en 2026 tegelijk doorstegen, was de uitkomst een kwestie van vermenigvuldigen: op 12 juni 2026 telden de trackers voor het eerst twaalf nullen.

Belangrijk om erbij te zeggen: het is papieren rijkdom. Het bedrag beweegt elke beursdag met miljarden tegelijk, en "even opnemen" kan niet zonder de koers, en daarmee het vermogen zelf, te laten kelderen. Het biljoen is dus vooral een meetmoment. Maar wel een meetmoment dat nooit eerder in de geschiedenis van de mensheid is voorgekomen.

Trivia voor op verjaardagen

• Zijn eerste verkochte product was het spelletje Blastar, op zijn twaalfde, voor ongeveer 500 dollar. Het spel is online nog steeds speelbaar.
• De Tesla Roadster die in 2018 met de Falcon Heavy werd gelanceerd, draait nog altijd zijn rondjes om de zon. Technisch gezien de verst gereden Tesla ooit.
• Zijn functietitel bij Tesla was vanaf 2021 een tijdlang officieel "Technoking of Tesla", netjes gedeponeerd bij de Amerikaanse beurswaakhond SEC. Financieel directeur Zach Kirkhorn heette toen "Master of Coin".
• Hij was inspiratie voor de filmversie van Tony Stark: Robert Downey jr. bezocht SpaceX ter voorbereiding op Iron Man, en Musk had een cameo in Iron Man 2.
• In 2013 publiceerde hij het ontwerp voor de hyperloop, een buizentransportsysteem, en gaf het idee vrij aan iedereen die het wilde bouwen. Tientallen startups probeerden het.
• Time riep hem in 2021 uit tot Persoon van het Jaar.
• Als hij elke dag een miljoen dollar zou uitgeven, doet hij ruim 2.700 jaar over zijn biljoen. Exclusief rente, inclusief vlammenwerpers.

Verder lezen: bekijk alle bedrijven in detail of loop de complete tijdlijn van 1971 tot het biljoen door.